Toespraken herdenking 4 mei in Nieuwleusen en Dalfsen

De gemeente Dalfsen herdacht op 4 mei in Nieuwleusen en Dalfsen de slachtoffers van de  Tweede Wereldoorlog en de slachtoffers die daarna zijn omgekomen in oorlogssituaties of bij vredesoperaties. Door burgemeester Erica van Lente in Dalfsen en wethouder André Schuurman in Nieuwleusen is hierbij tijdens de herdenkingsbijeenkomsten stilgestaan. De uitgesproken woorden staan hieronder.

Toespraak 4 mei herdenking Dalfsen door burgemeester Erica van Lente

Wat fijn dat u vandaag met zovelen bent gekomen. Vandaag staan we stil en herdenken we. We herdenken de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en van andere oorlogssituaties en vredesoperaties waar Nederland bij betrokken was.

Hier, op deze begraafplaats, is en blijft verlies tastbaar door de graven en monumenten om ons heen. Zo is er een monument voor zeven omgekomen Dalfser verzetsstrijders. Ik noem hun namen: Wim Baud, Theo van Dijk, Gé Jansen, Jan Ketelaar, Herman Koedijk, Marius van der Veen en Sipke Baarsma. Ook ligt hier begraven Ben Jolliffe, een Britse piloot die omkwam bij Oudleusen.

Vandaag zijn er familieleden van deze twee laatsten aanwezig: van Sipke Baarsma en van Ben Jolliffe. Om die reden schets ik vandaag het verhaal van deze beide jongemannen:

Sipke Baarsma werd in 1920 geboren in Friesland. Hij gaf later les op de lagere school hier in Emmen en was in de oorlog zeer actief in het verzet. Hij woonde in Dalfsen, aan het Kerkplein, samen met zijn vrouw Anna Brouwer. In 1942 was hij al bezig met het huisvesten van onderduikers in Dalfsen en omgeving. Maar hij werd verraden en werd op 21 maart 1945 opgepakt in Zwolle. Hij werd gevangen genomen, ondervraagd en gemarteld. En uiteindelijk werd hij op 10 april 1945 samen met negen anderen gefusilleerd bij de IJsselbrug. Een jongeman van 24 jaar oud. Zo verdrietig: zeker als je je realiseert dat Dalfsen daags na zijn overlijden werd bevrijd. Op 8 november 1949 besloot de gemeenteraad van Dalfsen twee straten te vernoemen naar verzetsstrijders, de Van der Veenstraat en de Baarsmastraat. Een zoon van Sipke Baarsma is hier aanwezig: Lolke Baarsma. Lolke’s halfbroer Klaes Hoekstra is hier vandaag ook aanwezig, evenals Lolke’s neef Sipke Baarsma.

Flight Sergeant Charles Benjamin Jolliffe, Ben Jolliffe. Hij streed voor onze vrijheid. Hij ging bij het leger. In Engeland. Niet omdat het moest, maar omdat hij het als zijn plicht voelde. Hij was piloot en nog maar 31 jaar oud toen hij op 20 oktober 1943 rond 20 over 10 ‘s avonds neerstortte bij Oudleusen. Dat gebeurde nabij de boerderij van Hoekman aan het begin van de Muldersstraat. Zes bemanningsleden kwamen om; eentje overleefde het. Ben kwam ook om het leven. Zijn vrouw was zwanger toen hij verongelukte. Zoon Trevor heeft zijn vader nooit gekend. Een verlies dat levens getekend heeft en nog steeds tekent. I am grateful that Trevor Jolliffe and his wife Sheila are here with us today.

Twee verhalen van jonge, dappere mannen die het leven lieten voor onze vrijheid. In de Talmoed staat het heel mooi: ‘een mens is pas vergeten als zijn naam is vergeten’. Daarom is het van belang dat wij de namen blijven noemen van de slachtoffers en hun verhalen blijven vertellen. We krijgen ze er niet mee terug, maar even zijn ze weer bij ons.

Verleden, heden en toekomst zijn met elkaar verbonden. De vrijheid die we vandaag de dag ervaren, hebben we te danken aan de strijd die geleverd is door mensen vóór ons. Door mensen als Sipke Baarsma en Ben Jolliffe. Zij laten ons zien hoe hard voor onze vrede en vrijheid is gestreden: mensen betaalden er de hoogste prijs voor; namelijk die van hun leven. We herdenken vandaag het verleden en denken aan de toekomst.

Ieder van ons heeft vanavond zijn eigen gedachten; ieder van ons herdenkt op zijn eigen manier. Er zijn steeds minder mensen die de Tweede Wereldoorlog zelf hebben meegemaakt. Nieuwe generaties zijn opgegroeid, nieuwe Nederlanders hebben zich bij ons gevoegd. We ervaren vrede en vrijheid allemaal anders: de één is net de oorlog in Oekraïne ontvlucht; een ander denkt aan de Tweede Wereldoorlog; iemand anders bouwt hier een leven in vrijheid op terwijl de familie in Syrië, Afghanistan of Jemen achter is gebleven. Weer een ander denkt aan de coronatijd waarin maatregelen onze vrijheid beperkten. Al deze belevingen van vrijheid bestaan naast elkaar en met elkaar.

Het behouden en koesteren van vrede en vrijheid vergt verbinding tussen mensen; verbinding tussen ons allemaal. Wij zijn het die dat dagelijks bepalen met ons doen en laten; wij zijn het die nieuwsgierig kunnen zijn naar elkaars verhaal, die ons kunnen verdiepen in een ander perspectief, die voorbij onze vooroordelen in staat zijn om elkaar echt te zien en elkaar echt te horen. Zo ontstaat begrip, zo ontstaat medemenselijkheid. Wij zijn het die ons solidair kunnen tonen, die onze hand uit kunnen steken naar degenen die onze hulp nodig hebben en die ons kunnen verbinden met mensen die we niet kennen. Oorlogen beginnen met wapens en geweld. Oorlogen eindigen door daarmee te stoppen. Maar in de tussentijd zijn wij allemaal aan zet. Als mensen onder elkaar. Elke dag kunnen en moeten we investeren in vrede en vrijheid door ons eigen handelen.

Een van de grootste Perzische dichters, uit de 13e eeuw, Rumi, zei dit prachtig. In de Nederlandse vertaling: “Voorbij het gelijk en het ongelijk is een veld. Daar zal ik je ontmoeten”. In de Engelse vertaling: “Beyond right and wrong, there is a field. I’ll meet you there.”

Het is aan ons elkaar te ontmoeten. De kloof te overbruggen. De verbinding te leggen. Verbinding die cruciaal is voor vrede en vrijheid. Dat doen we door hier vandaag samen te zijn. Met verschillende generaties samen, herdenken we hen die vielen en staan we stil bij onze vrede en vrijheid. Opdat we niet vergeten. Lest we forget.

Toespraak 4 mei herdenking Nieuwleusen door wethouder André Schuurman

Vandaag staan we met elkaar stil
Vandaag zijn we met elkaar stil
Stil om hen te herdenken

We herdenken vandaag alle mensen die in Nederland of waar ook ter wereld omkwamen of zijn vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog; in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. Onze gedachten gaan uit naar de burgers en militairen die het leven lieten en naar hen die achterbleven met een gevoel van gemis en verdriet.

Het waren mensen zoals u en ik; een moeder, vader, dochter, zoon, oma of opa. Het vrije leven werd ze ontnomen door oorlog. Een situatie met een grote impact op de levens van mensen. Toen en ook nu. Dichtbij zien we de impact van oorlog waar op zo’n 2000 kilometer afstand van ons geweld en strijd de boventoon voeren. Iedere dag kunnen we de verschrikkelijke beelden zien van bommen die vallen en mensen die vluchten. Om ons heen horen we hoe vluchtelingen een plekje krijgen in ons land. Hulpacties worden opgezet en veel mensen doen hun best een steentje bij te dragen. Het is voor de mensen in de Oekraïne en de mensen die vluchten een oorlog die nu het leven beheerst. Zoals toen, tussen 1940 en 1945, een oorlog in ons land het leven van velen beheerste.

In een lijstje op de kast van een 88-jarige man staat een zwart-witfoto van een gezin. Een foto van voor de oorlog met daarop een vader, moeder en twee kinderen. Een daarvan is de 88-jarige man zelf, die toen nog maar vijf jaar oud was. De foto werd gemaakt op een moment waarop het leven er onbezorgd uitzag. De man ging nog naar school, iedere dag op de fiets met zijn vader en zus. De weekenden stonden in het teken van spelletjes doen met elkaar en werken op de boerderij. Ontspannen en tevreden blikken kijken recht in de camera. Alles was goed. Niemand wist dat het zo ineens kon omslaan.

Het ene moment in vrede en het volgende moment in oorlog. De schrik van geluiden in de nacht, de verhalen op de radio, verwijderd zijn van je naasten en de voortdurende de onrust in de steden en dorpen. Hoe moet het gevoeld hebben?

Het moment waarop de foto gemaakt werd kan de 88-jarige man zich niet herinneren. Alle narigheid die hij meemaakte tijdens de oorlog heeft hij nog vers in zijn geheugen. Nog vaak denkt hij terug aan deze gebeurtenissen. Het zijn de verhalen die hij zijn leven lang met zich meedraagt.

In de afgelopen twee jaar maakten wij zelf ook mee hoe het voelt om in je vrijheid beperkt te worden. Niet een oorlog, maar een pandemie die ons leven beheerste. We leerden in een korte tijd wat vrijheid echt betekent. We luisteren hierdoor wellicht op een andere manier naar de verhalen van toen.

De verhalen van de veteranen die streden voor vrijheid en vrede, de verhalen van degenen die een oorlog overleefden, de verhalen van de slachtoffers en hun nabestaanden. Deze verhalen maken dat we ons tot op de dag van vandaag blijven beseffen wat zij hebben meegemaakt en hoe hard er is gestreden voor deze vrijheid. Dichtbij en ver weg.

We herdenken vandaag het verleden en denken aan de toekomst. Een toekomst in vrijheid. Daarom blijft herdenken zo waardevol. Zodat we nooit, maar dan ook nooit vergeten welke verschrikkelijke gebeurtenissen hebben plaatsgevonden. Het gedicht ‘Laten we denken’ dat Hanne, Wende en Lynn zojuist voordroegen noemt het heel treffend:

Zullen we samen nadenken?
Terugdenken aan de dingen uit een andere tijd.
Zolang we nog herdenken,
raakt dit nog niet kwijt

Door te terug te denken aan wat er gebeurde, kunnen we onze vrijheid echt op waarde schatten. Opdat we nooit vergeten.

Pagina opties

Door een storing kunnen op dit moment geen pasfoto's worden gemaakt in het gemeentehuis Dalfsen.

Sluit venster